SCM là gì? SCM (Supply Chain Management) là quản lý chuỗi cung ứng: hoạch định và điều phối toàn bộ dòng hàng hóa, dòng thông tin và dòng tiền từ nhà cung cấp nguyên vật liệu, qua sản xuất, kho bãi, phân phối cho đến khách hàng cuối cùng. Mục tiêu của SCM là giao đúng hàng, đúng lúc, đúng chất lượng với tổng chi phí và tồn kho hợp lý trên cả chuỗi, không chỉ trong một bộ phận.
Bài viết giải thích chuỗi cung ứng là gì, các hoạt động chính của SCM, SCM khác logistics và ERP thế nào, các chỉ số đo hiệu quả chuỗi cung ứng và phần mềm hỗ trợ quản lý chuỗi cung ứng.
Chuỗi cung ứng là gì?
Chuỗi cung ứng là mạng lưới các tổ chức và hoạt động tham gia đưa sản phẩm từ nguyên liệu thô đến tay khách hàng: nhà cung cấp, nhà sản xuất, kho, nhà phân phối, đơn vị vận chuyển, nhà bán lẻ và khách hàng (Supply chain management).

Trong chuỗi có ba dòng chảy cần quản lý cùng lúc:
- Dòng hàng: nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm, hàng trả lại.
- Dòng thông tin: dự báo, đơn hàng, tồn kho, lịch giao hàng, tình trạng sản xuất.
- Dòng tiền: thanh toán cho nhà cung cấp, thu tiền khách hàng, chi phí vận hành.
Các hoạt động chính của SCM
Mô hình tham chiếu SCOR mô tả chuỗi cung ứng qua các nhóm hoạt động cơ bản (Supply chain operations reference):
| Hoạt động | Nội dung | Liên quan |
|---|---|---|
| Hoạch định (Plan) | Dự báo nhu cầu, cân đối cung cầu, kế hoạch sản xuất và tồn kho | MRP, kế hoạch sản xuất |
| Cung ứng (Source) | Chọn nhà cung cấp, đặt hàng, nhận hàng, thanh toán | PO và quy trình mua hàng |
| Sản xuất (Make) | Biến nguyên liệu thành sản phẩm theo kế hoạch | MES, BOM |
| Giao hàng (Deliver) | Quản lý đơn hàng, kho, vận chuyển, giao cho khách | quản lý kho |
| Thu hồi (Return) | Đổi trả, bảo hành, xử lý hàng lỗi, tái chế | Chăm sóc sau bán |
SCM khác logistics thế nào?
| Tiêu chí | Logistics | SCM |
|---|---|---|
| Phạm vi | Vận chuyển, kho bãi, lưu chuyển hàng hóa | Toàn bộ chuỗi: hoạch định, mua hàng, sản xuất, phân phối, đổi trả |
| Đối tượng phối hợp | Chủ yếu trong doanh nghiệp và đơn vị vận tải | Nhiều doanh nghiệp trong chuỗi: nhà cung cấp, đối tác, khách hàng |
| Quan hệ | Logistics là một phần của SCM | |
SCM khác ERP thế nào?
SCM là một lĩnh vực quản trị, còn ERP là hệ thống phần mềm quản trị nguồn lực bên trong doanh nghiệp. Hai khái niệm giao nhau nhưng không trùng:
| Tiêu chí | Hệ thống ERP | Phần mềm SCM chuyên sâu |
|---|---|---|
| Trọng tâm | Giao dịch và dữ liệu nội bộ: mua hàng, kho, sản xuất, bán hàng, kế toán | Tối ưu chuỗi: dự báo nâng cao, lập kế hoạch nhiều nhà máy, tối ưu vận tải, hợp tác với nhà cung cấp |
| Phạm vi | Một doanh nghiệp, nhiều chi nhánh | Nhiều mắt xích, có thể nhiều doanh nghiệp |
| Phù hợp | Hầu hết doanh nghiệp sản xuất, phân phối | Chuỗi lớn, nhiều kho, nhiều tuyến phân phối |
Với phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, các phân hệ mua hàng, kho, sản xuất và bán hàng trong ERP đã đáp ứng phần cốt lõi của SCM. Công cụ SCM chuyên sâu như hệ thống quản lý kho chuyên sâu (WMS) hay quản lý vận tải (TMS) thường được bổ sung khi quy mô chuỗi tăng.
Các chỉ số đo hiệu quả chuỗi cung ứng
| Chỉ số | Ý nghĩa |
|---|---|
| Tỷ lệ giao hàng đúng hạn, đủ số lượng (OTIF) | Phần trăm đơn hàng giao đúng hạn và đủ hàng |
| Vòng quay hàng tồn kho | Tốc độ luân chuyển hàng tồn kho |
| Lead time đơn hàng | Thời gian từ khi khách đặt đến khi nhận hàng |
| Chu kỳ tiền mặt (cash-to-cash) | Thời gian từ khi trả tiền nhà cung cấp đến khi thu tiền khách hàng |
| Tỷ lệ giao đúng hạn của nhà cung cấp | Độ tin cậy của đầu vào |
| Chi phí chuỗi cung ứng | Mua hàng, lưu kho, vận chuyển trên doanh thu |
Thách thức thường gặp trong quản lý chuỗi cung ứng
- Thông tin rời rạc: mỗi bộ phận, mỗi đối tác dùng một file, số liệu không khớp.
- Hiệu ứng roi da (bullwhip): biến động nhỏ ở đơn hàng khách hàng bị khuếch đại thành biến động lớn ở đơn đặt nhà cung cấp do mỗi khâu tự dự phòng.
- Phụ thuộc một nhà cung cấp cho vật tư quan trọng.
- Lead time dài và thất thường, buộc tăng tồn kho an toàn.
- Thiếu khả năng truy xuất khi có sự cố chất lượng.
Cải thiện chuỗi cung ứng bắt đầu từ đâu?
- Một nguồn dữ liệu chung cho đơn hàng, tồn kho, kế hoạch sản xuất, mua hàng.
- Kế hoạch vật tư từ nhu cầu thật thay vì đặt hàng theo kinh nghiệm.
- Đánh giá nhà cung cấp định kỳ theo giao hàng đúng hạn và chất lượng.
- Theo dõi chỉ số OTIF, vòng quay tồn kho, lead time hằng tháng.
- Tinh gọn quy trình nội bộ theo Lean để giảm tồn kho và thời gian chờ.
Câu hỏi thường gặp về SCM
SCM là gì nói ngắn gọn?
SCM (Supply Chain Management) là quản lý chuỗi cung ứng: điều phối dòng hàng, dòng thông tin và dòng tiền từ nhà cung cấp đến khách hàng.
Chuỗi cung ứng là gì?
Là mạng lưới các doanh nghiệp và hoạt động tham gia đưa sản phẩm từ nguyên liệu đến khách hàng cuối cùng.
Quản lý chuỗi cung ứng và quản trị chuỗi cung ứng có khác nhau không?
Thường được dùng như nhau, đều là cách dịch của Supply Chain Management.
Doanh nghiệp nhỏ có cần phần mềm SCM không?
Thường chưa cần phần mềm SCM chuyên sâu; các phân hệ mua hàng, kho, sản xuất, bán hàng trong ERP đã giúp quản lý phần cốt lõi của chuỗi cung ứng.
Tóm tắt
- SCM là gì? Là quản lý chuỗi cung ứng, điều phối dòng hàng, thông tin và tiền từ nhà cung cấp đến khách hàng.
- Các hoạt động chính theo SCOR: hoạch định, cung ứng, sản xuất, giao hàng, thu hồi.
- Logistics là một phần của SCM; ERP là hệ thống phần mềm hỗ trợ phần cốt lõi của SCM trong doanh nghiệp.
- Chỉ số chính: OTIF, vòng quay hàng tồn kho, lead time, chu kỳ tiền mặt, độ tin cậy nhà cung cấp.
Smart Solutions (GMO-Z.com RUNSYSTEM) tư vấn và triển khai giải pháp ERP cho doanh nghiệp sản xuất, kết nối kế hoạch, mua hàng, kho, sản xuất và bán hàng trên một hệ thống. Liên hệ để đặt lịch tư vấn 1:1.
