Phần mềm quản lý kho (WMS) là gì? Chức năng, phân loại và cách chọn

Phần mềm quản lý kho là phần mềm theo dõi hàng hóa, vật tư từ lúc nhập kho, lưu trữ đến lúc xuất kho, cho biết chính xác có bao nhiêu, nằm ở đâu, thuộc lô nào theo thời gian thực. Ở mức chuyên sâu, phần mềm này được gọi là WMS (Warehouse Management System, hệ thống quản lý kho), điều phối cả việc xếp hàng vào vị trí, lấy hàng và đóng gói trong kho.

Bài viết giải thích WMS là gì, các chức năng chính của phần mềm quản lý kho, cách phân biệt WMS với phân hệ kho trong ERP và Excel, quy trình quản lý kho chuẩn và tiêu chí chọn phần mềm phù hợp.

WMS là gì?

WMS là viết tắt của Warehouse Management System, hệ thống phần mềm quản lý hoạt động trong kho: nhận hàng, cất hàng vào vị trí, quản lý tồn kho, lấy hàng, đóng gói và giao hàng (Warehouse management system). Khác với sổ kho chỉ ghi số lượng, WMS quản lý đến từng vị trí kệ, từng lô, hạn dùng hoặc số serial, và thường dùng mã vạch, QR hoặc RFID để hạn chế nhập tay.

Chức năng chính của phần mềm quản lý kho

Chức năng Mô tả
Danh mục hàng hóa, vật tư Mã hàng, đơn vị tính và quy đổi, quy cách, hình ảnh, mã vạch
Nhập kho Nhập theo đơn mua, trả hàng, nhập từ sản xuất; kiểm số lượng và chất lượng khi nhận
Xuất kho Xuất bán, xuất cho sản xuất theo lệnh, xuất trả nhà cung cấp
Chuyển kho Chuyển giữa các kho, chi nhánh, giữa các vị trí trong cùng kho
Tồn kho theo thời gian thực Theo kho, vị trí, lô, hạn dùng, serial; tồn khả dụng sau khi trừ hàng đã giữ cho đơn
Quản lý vị trí Sơ đồ khu, dãy, kệ, tầng, ô; gợi ý vị trí cất và lấy hàng
Mã vạch, QR Quét bằng máy quét hoặc điện thoại khi nhập, xuất, kiểm kê
Kiểm kê Tạo phiếu kiểm kê, nhập số thực tế, xử lý chênh lệch
Cảnh báo Tồn dưới mức tối thiểu, vượt mức tối đa, sắp hết hạn, tồn lâu không xuất
Báo cáo Xuất nhập tồn, tuổi tồn kho, hàng chậm luân chuyển, hiệu suất kho

Phân loại phần mềm quản lý kho

Loại Đặc điểm Phù hợp
Phần mềm quản lý kho đơn giản Nhập, xuất, tồn, báo cáo cơ bản; thường đi kèm phần mềm bán hàng Cửa hàng, doanh nghiệp nhỏ, ít mã hàng
Phân hệ kho trong ERP Kho nối trực tiếp với mua hàng, bán hàng, sản xuất và kế toán Doanh nghiệp sản xuất, phân phối cần số liệu liền mạch
WMS chuyên sâu Tối ưu vận hành trong kho: vị trí, lấy hàng theo đợt, đóng gói, năng suất nhân viên, thiết bị Kho lớn, trung tâm phân phối, logistics, thương mại điện tử

WMS, phân hệ kho ERP và Excel khác nhau thế nào?

Tiêu chí Excel Phân hệ kho trong ERP WMS chuyên sâu
Tồn kho thời gian thực Không, phụ thuộc người cập nhật Có Có, đến từng vị trí
Liên kết mua, bán, sản xuất, kế toán Không Có, dùng chung dữ liệu Qua tích hợp
Quản lý vị trí, lấy hàng tối ưu Hạn chế Cơ bản đến khá Sâu
Mã vạch, thiết bị cầm tay Không Thường có Có
Chi phí Thấp Trung bình Cao hơn

Với doanh nghiệp sản xuất, phân hệ kho trong ERP thường là lựa chọn hợp lý vì kho phải “nói chuyện” với kế hoạch vật tư (MRP), mua hàng và giá thành. WMS chuyên sâu phù hợp hơn khi bài toán chính nằm ở tốc độ và độ chính xác thao tác bên trong một kho lớn.

Quy trình quản lý kho chuẩn

Quy trình quản lý kho 7 bước: nhận hàng, cất hàng, lưu trữ, lấy hàng, xuất kho, kiểm kê, báo cáo
  1. Nhận hàng: đối chiếu với đơn mua về mã hàng, số lượng, quy cách; kiểm tra chất lượng; ghi nhận lô, hạn dùng.
  2. Cất hàng (putaway): xếp vào vị trí theo quy tắc như nhóm hàng, tần suất xuất, kích thước; quét mã vị trí để hệ thống ghi nhận.
  3. Lưu trữ và bảo quản: theo dõi điều kiện bảo quản, hàng cận hạn, hàng chậm luân chuyển.
  4. Lấy hàng (picking): theo phiếu xuất hoặc đơn hàng, ưu tiên nguyên tắc FIFO (nhập trước xuất trước) hoặc FEFO (hết hạn trước xuất trước) với hàng có hạn dùng.
  5. Đóng gói và xuất kho: kiểm tra lại trước khi giao, ghi nhận xuất kho ngay khi hàng rời kho.
  6. Kiểm kê: kiểm kê định kỳ toàn bộ hoặc kiểm kê luân phiên theo nhóm hàng; xử lý và tìm nguyên nhân chênh lệch.
  7. Báo cáo: xuất nhập tồn, tuổi tồn kho, độ chính xác tồn kho để điều chỉnh mức tồn tối thiểu, tối đa.

Quản lý kho vật tư cho sản xuất

Kho vật tư trong nhà máy có đặc thù riêng so với kho hàng bán:

  • Xuất vật tư theo lệnh sản xuất và định mức BOM, hạn chế xuất dư hoặc xuất sai mã.
  • Theo dõi bán thành phẩm giữa các công đoạn và nhập kho thành phẩm sau sản xuất.
  • Quản lý lô nguyên liệu để truy xuất khi có lỗi chất lượng.
  • Tồn kho phải chính xác vì là đầu vào của kế hoạch vật tư; tồn sai thì đề xuất mua hàng cũng sai.

8 tiêu chí chọn phần mềm quản lý kho

  1. Đúng loại bài toán: kho bán lẻ đơn giản, kho vật tư sản xuất hay trung tâm phân phối.
  2. Quản lý lô, hạn dùng, serial nếu ngành hàng yêu cầu.
  3. Quản lý nhiều kho, nhiều vị trí và chuyển kho giữa chi nhánh.
  4. Hỗ trợ mã vạch, QR và thao tác trên điện thoại hoặc máy quét cầm tay.
  5. Kết nối với bán hàng, mua hàng, kế toán, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển.
  6. Đơn vị tính và quy đổi linh hoạt (thùng, hộp, cái; cuộn, mét).
  7. Báo cáo và phân quyền theo kho, theo người dùng.
  8. Tổng chi phí sở hữu gồm phí phần mềm, thiết bị, triển khai, đào tạo và hỗ trợ; xem thêm cách so sánh khi chọn phần mềm ERP.

Về phần mềm quản lý kho miễn phí hoặc file Excel: phù hợp khi ít mã hàng, một kho, ít người nhập liệu. Khi bắt đầu có nhiều kho, nhiều người thao tác cùng lúc hoặc cần quản lý lô, hạn dùng, nên chuyển sang phần mềm để tránh sai lệch số liệu.

Sai lầm thường gặp khi quản lý kho

  • Ghi nhận nhập xuất chậm: hàng đã ra khỏi kho nhưng hệ thống chưa trừ, dẫn đến bán vượt tồn.
  • Một mặt hàng nhiều mã hoặc đơn vị tính không thống nhất.
  • Không quản lý vị trí, mất thời gian tìm hàng và dễ lấy nhầm.
  • Chỉ kiểm kê cuối năm, chênh lệch tích tụ khó tìm nguyên nhân.
  • Kho tách rời với mua hàng và sản xuất, mỗi bộ phận một con số tồn kho.

Câu hỏi thường gặp

WMS là gì nói ngắn gọn?

WMS (Warehouse Management System) là hệ thống phần mềm quản lý hoạt động trong kho, từ nhận hàng, cất hàng, tồn kho theo vị trí đến lấy hàng, đóng gói và xuất kho.

Phần mềm quản lý kho và WMS có khác nhau không?

WMS là phần mềm quản lý kho ở mức chuyên sâu, tập trung vào vận hành bên trong kho. Nhiều phần mềm quản lý kho đơn giản chỉ theo dõi nhập, xuất, tồn.

Có nên quản lý kho bằng Excel không?

Được khi quy mô nhỏ. Excel không cập nhật tồn kho tức thời khi nhiều người cùng làm và không liên kết với bán hàng, mua hàng, nên dễ sai khi doanh nghiệp lớn lên.

Có cần dùng mã vạch không?

Không bắt buộc nhưng rất nên dùng khi có nhiều mã hàng hoặc nhiều giao dịch mỗi ngày, vì giảm nhập tay và nhầm mã.

FIFO và FEFO là gì?

FIFO (First In, First Out) là nhập trước xuất trước; FEFO (First Expired, First Out) là hàng hết hạn trước xuất trước, dùng cho hàng có hạn sử dụng.

Tóm tắt

  • Phần mềm quản lý kho theo dõi hàng hóa từ nhập, lưu trữ đến xuất, cho biết số lượng, vị trí, lô theo thời gian thực.
  • WMS là hệ thống quản lý kho chuyên sâu, điều phối cất hàng, lấy hàng, đóng gói.
  • Ba lựa chọn chính: phần mềm kho đơn giản, phân hệ kho trong ERP, WMS chuyên sâu.
  • Quy trình chuẩn: nhận hàng, cất hàng, lưu trữ, lấy hàng, xuất kho, kiểm kê, báo cáo.
  • Doanh nghiệp sản xuất nên ưu tiên kho liên kết với BOM, MRP, mua hàng và giá thành.

Smart Solutions (GMO-Z.com RUNSYSTEM) triển khai giải pháp ERP cho doanh nghiệp sản xuất với phân hệ kho liên kết kế hoạch vật tư, mua hàng và kế toán. Liên hệ để đặt lịch tư vấn 1:1.


call