PO là gì? Purchase order và quy trình mua hàng chuẩn

PO là gì? PO (Purchase Order) là đơn đặt hàng mà bên mua phát hành cho nhà cung cấp, ghi rõ hàng hóa hoặc dịch vụ cần mua, số lượng, đơn giá, thời gian và địa điểm giao, điều kiện thanh toán. Khi nhà cung cấp xác nhận, PO trở thành căn cứ để giao hàng, nhận hàng, đối chiếu hóa đơn và thanh toán.

Bài viết giải thích nội dung cần có trong một PO, PO khác PR, báo giá, hợp đồng và hóa đơn thế nào, các loại PO, quy trình mua hàng có PO và cách quản lý PO trên phần mềm để tránh mua trùng, mua sai.

PO là viết tắt của từ gì?

Trong mua hàng, PO là viết tắt của Purchase Order, tiếng Việt gọi là đơn đặt hàng hoặc đơn mua hàng (Purchase order, Đơn đặt hàng). Ở bên bán, cùng chứng từ này thường được gọi là đơn hàng của khách (sales order) sau khi họ nhập vào hệ thống.

Một PO gồm những thông tin gì?

Nhóm Thông tin
Định danh Số PO, ngày phát hành, người lập, người duyệt
Hai bên Tên, địa chỉ, mã số thuế, người liên hệ của bên mua và nhà cung cấp
Hàng hóa, dịch vụ Mã hàng (SKU hoặc mã vật tư), mô tả, quy cách, đơn vị tính, số lượng
Giá Đơn giá, chiết khấu, thuế, tổng tiền, đồng tiền
Giao hàng Ngày giao, địa điểm, điều kiện giao hàng, đóng gói, chứng từ kèm theo
Thanh toán Thời hạn, phương thức, đợt thanh toán
Điều khoản khác Tiêu chuẩn chất lượng, bảo hành, xử lý hàng không đạt, dẫn chiếu hợp đồng khung nếu có

PO khác PR, báo giá, hợp đồng và hóa đơn thế nào?

Chứng từ Ai lập Mục đích
PR (Purchase Requisition, đề nghị mua) Bộ phận có nhu cầu (sản xuất, kho, văn phòng) Đề xuất nội bộ cần mua gì, vì sao, khi nào
Báo giá (quotation) Nhà cung cấp Đưa ra giá và điều kiện bán
PO Bên mua (phòng mua hàng) Đặt hàng chính thức với một nhà cung cấp
Hợp đồng mua bán, hợp đồng khung Hai bên ký Thỏa thuận điều khoản chung, thường cho giao dịch lớn hoặc dài hạn
Hóa đơn Nhà cung cấp Yêu cầu thanh toán và chứng từ kế toán, thuế

Nhiều doanh nghiệp ký hợp đồng khung một lần rồi đặt hàng từng đợt bằng PO dẫn chiếu hợp đồng đó. Giá trị pháp lý của PO trong từng trường hợp nên được bộ phận pháp chế xem xét.

Các loại PO thường gặp

  • PO tiêu chuẩn (standard PO): mua một lần, đã biết đủ mặt hàng, số lượng, giá, ngày giao.
  • PO kế hoạch (planned PO): đã biết hàng và giá, ngày giao và số lượng từng đợt sẽ xác nhận sau.
  • PO khung (blanket PO): cam kết mua một nhóm hàng trong một khoảng thời gian với giá thỏa thuận, giao nhiều lần.
  • PO hợp đồng (contract PO): chỉ thỏa thuận điều khoản chung; từng lần mua sẽ phát hành PO tiêu chuẩn dẫn chiếu.

Quy trình mua hàng có PO

Quy trình mua hàng: đề nghị mua, báo giá, phát hành PO, nhận hàng, đối chiếu và thanh toán
  1. Đề nghị mua (PR): bộ phận có nhu cầu lập đề nghị; với vật tư sản xuất, đề nghị có thể được tạo tự động từ kế hoạch vật tư MRP.
  2. Duyệt đề nghị theo ngân sách và thẩm quyền.
  3. Lấy báo giá, chọn nhà cung cấp theo giá, chất lượng, thời gian giao (lead time) và điều kiện thanh toán.
  4. Lập và duyệt PO theo hạn mức; gửi nhà cung cấp và nhận xác nhận.
  5. Theo dõi giao hàng: nhắc nhà cung cấp khi gần ngày giao, cập nhật nếu giao trễ.
  6. Nhận hàng và kiểm tra: kho đối chiếu với PO, bộ phận QC kiểm tra đầu vào, lập phiếu nhập kho.
  7. Đối chiếu 3 chứng từ (three-way matching): PO, phiếu nhập kho và hóa đơn phải khớp về mặt hàng, số lượng, đơn giá trước khi thanh toán.
  8. Thanh toán và đóng PO khi đã nhận đủ hàng và thanh toán xong.

Ví dụ: đối chiếu 3 chứng từ

Chứng từ Mặt hàng Số lượng Đơn giá
PO Ván gỗ 18 mm 16 tấm Theo PO
Phiếu nhập kho Ván gỗ 18 mm 15 tấm (1 tấm bị trả lại vì lỗi) –
Hóa đơn Ván gỗ 18 mm 16 tấm Theo PO

Ví dụ minh họa: hóa đơn tính 16 tấm nhưng kho chỉ nhận 15 tấm đạt. Kế toán chưa thanh toán đủ mà yêu cầu nhà cung cấp điều chỉnh hóa đơn hoặc giao bù. Không có đối chiếu này, doanh nghiệp dễ trả tiền cho hàng không nhận được.

Lợi ích của việc dùng PO

  • Kiểm soát chi tiêu: mọi khoản mua đều qua duyệt và có ngân sách.
  • Tránh tranh chấp: hai bên thống nhất rõ hàng, giá, ngày giao trước khi giao hàng.
  • Biết hàng đang về: kho và kế hoạch sản xuất thấy được số lượng, ngày dự kiến nhận.
  • Đánh giá nhà cung cấp: so sánh ngày giao thực tế với PO, tỷ lệ hàng đạt chất lượng.
  • Dữ liệu cho kế toán: công nợ phải trả được ghi nhận đúng theo hàng thực nhận.

Quản lý PO trên phần mềm

Khi PO lập bằng Excel và gửi qua email, doanh nghiệp thường gặp: mua trùng vì không biết đã có PO, quên theo dõi hàng giao trễ, đối chiếu hóa đơn mất thời gian. Trong hệ thống ERP:

  • Đề nghị mua có thể tạo tự động từ kế hoạch vật tư; PO được tạo từ đề nghị đã duyệt, không nhập lại.
  • Luồng duyệt theo hạn mức giá trị và nhóm hàng.
  • Kho nhận hàng ngay trên PO; số lượng còn thiếu được theo dõi tự động.
  • Hóa đơn được đối chiếu với PO và phiếu nhập kho trước khi ghi nhận công nợ.
  • Báo cáo PO quá hạn giao, giá mua theo thời gian, hiệu quả từng nhà cung cấp.

Xem thêm các phân hệ mua hàng, kho, kế toán khi chọn phần mềm ERP.

Sai lầm thường gặp

  • Mua hàng trước rồi mới lập PO cho có.
  • PO không ghi rõ quy cách, tiêu chuẩn chất lượng, dẫn đến tranh chấp khi nhận hàng.
  • Không theo dõi PO còn mở, hàng giao trễ mà sản xuất không biết.
  • Thanh toán theo hóa đơn mà không đối chiếu với số lượng thực nhận.

Câu hỏi thường gặp về PO

PO là gì nói ngắn gọn?

PO (Purchase Order) là đơn đặt hàng bên mua gửi nhà cung cấp, ghi rõ hàng hóa, số lượng, giá, ngày giao và điều kiện thanh toán.

Purchase order là gì?

Là tên tiếng Anh đầy đủ của PO, tức đơn đặt hàng hoặc đơn mua hàng.

PR và PO khác nhau thế nào?

PR là đề nghị mua nội bộ của bộ phận có nhu cầu; PO là đơn đặt hàng chính thức phòng mua hàng gửi nhà cung cấp sau khi PR được duyệt.

Đối chiếu 3 chứng từ là gì?

Là so khớp PO, phiếu nhập kho và hóa đơn về mặt hàng, số lượng và đơn giá trước khi thanh toán cho nhà cung cấp.

Tóm tắt

  • PO là gì? PO (Purchase Order) là đơn đặt hàng chính thức bên mua gửi nhà cung cấp.
  • PO khác PR (đề nghị nội bộ), báo giá (của nhà cung cấp), hợp đồng khung và hóa đơn.
  • Các loại PO: tiêu chuẩn, kế hoạch, khung, hợp đồng.
  • Quy trình mua hàng: PR, báo giá, PO, nhận hàng và kiểm tra, đối chiếu 3 chứng từ, thanh toán.
  • Quản lý PO trên ERP giúp tạo PO từ kế hoạch vật tư, duyệt theo hạn mức và theo dõi hàng đang về.

Smart Solutions (GMO-Z.com RUNSYSTEM) tư vấn và triển khai giải pháp ERP cho doanh nghiệp sản xuất với kế hoạch vật tư, mua hàng, kho và kế toán trên một hệ thống. Liên hệ để đặt lịch tư vấn 1:1.


call