Phần mềm quản lý sản xuất: chức năng và cách chọn theo mô hình

Phần mềm quản lý sản xuất là phần mềm giúp doanh nghiệp lập kế hoạch, điều phối và theo dõi toàn bộ hoạt động sản xuất trên một hệ thống: từ đơn hàng, định mức nguyên vật liệu, kế hoạch vật tư, lệnh sản xuất, tiến độ từng công đoạn, kiểm tra chất lượng đến giá thành. Mục tiêu là sản xuất đúng hạn, đủ vật tư, ít lỗi và biết chính xác chi phí của từng sản phẩm.

Bài viết giải thích quản lý sản xuất là gì, các chức năng cần có của phần mềm quản lý sản xuất, cách chọn theo mô hình sản xuất của doanh nghiệp và quy trình đưa phần mềm vào vận hành.

Quản lý sản xuất là gì?

Quản lý sản xuất là việc lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát các nguồn lực gồm nguyên vật liệu, máy móc, nhân công và thời gian để tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng, chi phí và thời hạn giao hàng (Production planning). Ba câu hỏi xuyên suốt của quản lý sản xuất là: làm gì, làm bằng gì và làm đến đâu rồi.

Chức năng cần có của phần mềm quản lý sản xuất

Nhóm chức năng Nội dung
Dữ liệu sản phẩm Định mức nguyên vật liệu (BOM) nhiều cấp, quy trình công nghệ (routing), công đoạn, máy, định mức thời gian
Kế hoạch sản xuất Kế hoạch tổng theo tuần, tháng từ đơn hàng và dự báo; kế hoạch chi tiết theo chuyền, ca
Kế hoạch vật tư Tính nhu cầu nguyên vật liệu (MRP), đối chiếu tồn kho, đề xuất mua
Lệnh sản xuất Tạo, phát hành, cấp phát vật tư, theo dõi trạng thái từng lệnh
Tiến độ tại xưởng Ghi nhận sản lượng, thời gian từng công đoạn; với nhu cầu chi tiết có thể dùng MES
Chất lượng Kiểm tra đầu vào, trong quá trình, thành phẩm; xử lý hàng lỗi
Kho Nhập xuất nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm theo lô (xem phần mềm quản lý kho)
Giá thành Tập hợp chi phí vật liệu, nhân công, chi phí chung theo lệnh hoặc sản phẩm; so sánh định mức và thực tế
Báo cáo Tiến độ đơn hàng, năng suất, tỷ lệ lỗi, chênh lệch vật tư, giá thành

Chọn phần mềm theo mô hình sản xuất

Cùng gọi là “sản xuất” nhưng mỗi mô hình cần phần mềm mạnh ở những điểm khác nhau. Xác định đúng mô hình của mình là bước cần làm trước khi xem demo.

Mô hình Đặc điểm Phần mềm cần mạnh ở
Sản xuất theo đơn hàng (Make to Order) Chỉ sản xuất khi có đơn; mỗi đơn có thể khác quy cách Báo giá nhanh từ BOM, lệnh gắn với đơn, theo dõi tiến độ từng đơn, giá thành theo đơn
Sản xuất để tồn kho (Make to Stock) Sản xuất hàng loạt theo dự báo Dự báo, kế hoạch tổng, tồn kho an toàn, MRP
Lắp ráp theo đơn (Assemble to Order) Bán thành phẩm làm sẵn, lắp ráp khi có đơn BOM nhiều cấp, BOM cấu hình theo tùy chọn, tồn kho bán thành phẩm
Thiết kế theo đơn (Engineer to Order) Thiết kế riêng cho từng dự án Quản lý dự án, phiên bản BOM theo thiết kế, chi phí theo dự án
Sản xuất theo mẻ, công thức (thực phẩm, hóa chất) Pha chế theo công thức, quản lý lô và hạn dùng Công thức theo tỷ lệ, lô, hạn dùng, truy xuất, kiểm tra chất lượng từng mẻ

Doanh nghiệp nhiều mô hình cùng lúc, ví dụ vừa làm hàng tồn kho vừa nhận đơn đặt riêng, nên ưu tiên phần mềm hỗ trợ cả hai mà không phải tách hệ thống.

Phần mềm quản lý sản xuất riêng hay phân hệ trong ERP?

Tiêu chí Phần mềm sản xuất độc lập Phân hệ sản xuất trong ERP
Phạm vi Tập trung xưởng và kế hoạch Sản xuất nối với mua hàng, bán hàng, kho, kế toán
Giá thành Cần chuyển số liệu sang kế toán Tính trực tiếp từ dữ liệu kho và sản xuất
Đơn hàng và giao hàng Qua tích hợp Liền mạch từ đơn bán đến xuất kho
Phù hợp Đã có hệ thống kế toán, bán hàng ổn định và muốn bổ sung cho xưởng Muốn một dữ liệu chung cho toàn doanh nghiệp

Xem thêm cách so sánh tổng chi phí sở hữu và các câu hỏi dành cho nhà cung cấp trong bài phần mềm ERP.

Tiêu chí riêng khi chọn phần mềm quản lý sản xuất

  1. BOM và routing: hỗ trợ BOM nhiều cấp, phiên bản, ngày hiệu lực; định nghĩa được công đoạn và định mức thời gian.
  2. Đơn vị và quy đổi: nguyên liệu mua theo cuộn, tấm, bao nhưng dùng theo mét, m², kg.
  3. Hao hụt và phế phẩm: khai báo theo vật tư, công đoạn; ghi nhận thực tế để so sánh.
  4. Lô, hạn dùng, truy xuất nếu ngành yêu cầu.
  5. Ghi nhận tại xưởng: dùng được trên máy tính bảng, điện thoại, máy quét mã vạch; thao tác đơn giản cho công nhân.
  6. Gia công ngoài: quản lý vật tư gửi gia công và thành phẩm nhận về.
  7. Phương pháp tính giá thành phù hợp với cách kế toán đang làm.
  8. Báo cáo cho quản đốc và ban giám đốc mà không cần xuất Excel để tính lại.

Quy trình quản lý sản xuất trên phần mềm

Quy trình quản lý sản xuất 7 bước từ đơn hàng, kế hoạch, vật tư, lệnh sản xuất đến giá thành
  1. Nhận đơn hàng hoặc dự báo từ bộ phận kinh doanh.
  2. Lập kế hoạch sản xuất theo năng lực chuyền, máy và thời hạn giao.
  3. Chạy kế hoạch vật tư, tạo đề nghị mua cho phần thiếu.
  4. Phát hành lệnh sản xuất và cấp phát vật tư theo BOM.
  5. Thực hiện và ghi nhận sản lượng, thời gian, lỗi theo từng công đoạn.
  6. Kiểm tra chất lượng, nhập kho thành phẩm.
  7. Đóng lệnh và tính giá thành, phân tích chênh lệch so với định mức.

Excel có đủ để quản lý sản xuất?

Excel phù hợp khi ít sản phẩm, BOM một cấp và một người lập kế hoạch. Khi bắt đầu có nhiều đơn chạy song song, nhiều cấp bán thành phẩm, nhiều người cập nhật cùng lúc, Excel dễ dẫn đến: kế hoạch vật tư sai do tồn kho chưa cập nhật, không biết đơn đang ở công đoạn nào và giá thành chỉ có sau khi chốt sổ. Đây là lúc nên chuyển sang phần mềm.

Sai lầm thường gặp

  • Chọn phần mềm trước khi chuẩn hóa BOM và mã vật tư, dẫn đến dữ liệu sai ngay từ đầu.
  • Bắt công nhân nhập liệu quá nhiều, khiến dữ liệu tại xưởng không được cập nhật.
  • Chỉ quản lý kế hoạch mà không ghi nhận thực tế, nên không biết chênh lệch.
  • Tách rời sản xuất với kho và kế toán, giá thành vẫn phải tính tay.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm quản lý sản xuất gồm những chức năng gì?

Thường gồm dữ liệu sản phẩm (BOM, công đoạn), kế hoạch sản xuất, kế hoạch vật tư, lệnh sản xuất, theo dõi tiến độ, chất lượng, kho và giá thành.

Quản lý sản xuất là gì?

Là lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát nguyên vật liệu, máy móc, nhân công và thời gian để sản xuất đúng số lượng, chất lượng, chi phí và thời hạn.

Doanh nghiệp may mặc, thực phẩm có dùng chung phần mềm được không?

Được nếu phần mềm đủ linh hoạt, nhưng mỗi ngành có điểm riêng: may mặc cần quản lý theo màu, size, mã hàng; thực phẩm cần công thức, lô và hạn dùng. Hãy demo đúng nghiệp vụ đặc thù trước khi chọn.

Phần mềm quản lý sản xuất khác MES thế nào?

Phần mềm quản lý sản xuất bao gồm cả lập kế hoạch và quản lý vật tư; MES tập trung vào điều hành và thu thập dữ liệu tại xưởng theo thời gian thực.

Tóm tắt

  • Phần mềm quản lý sản xuất kết nối kế hoạch, vật tư, lệnh sản xuất, tiến độ, chất lượng và giá thành.
  • Chọn theo mô hình sản xuất: theo đơn hàng, để tồn kho, lắp ráp theo đơn, thiết kế theo đơn, theo mẻ.
  • Phân hệ sản xuất trong ERP phù hợp khi muốn một dữ liệu chung cho toàn doanh nghiệp.
  • Chuẩn hóa BOM, mã vật tư và cách ghi nhận tại xưởng trước khi triển khai.

Smart Solutions (GMO-Z.com RUNSYSTEM) tư vấn và triển khai giải pháp ERP cho doanh nghiệp sản xuất theo đúng quy trình nhà máy. Liên hệ để đặt lịch tư vấn 1:1.


call