Phần mềm ERP là phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp, kết nối kế toán, mua hàng, kho, bán hàng, sản xuất và nhân sự trên một cơ sở dữ liệu chung. Thị trường có rất nhiều lựa chọn, từ sản phẩm quốc tế đến sản phẩm phát triển trong nước, chạy trên cloud hoặc cài tại doanh nghiệp. Chọn đúng phần mềm ERP phụ thuộc vào quy trình, quy mô và khả năng vận hành của chính doanh nghiệp, không phụ thuộc vào bảng xếp hạng.
Bài viết phân loại các phần mềm ERP hiện nay, đưa ra tiêu chí chọn, bộ câu hỏi đánh giá nhà cung cấp và các khoản chi phí cần dự trù. Nếu bạn cần hiểu khái niệm trước, hãy đọc bài ERP là gì và hệ thống ERP hoạt động thế nào.
Phần mềm ERP là gì?
Phần mềm ERP là sản phẩm phần mềm cụ thể hiện thực hệ thống ERP: gồm các phân hệ như tài chính kế toán, mua hàng, kho, bán hàng, sản xuất, nhân sự, dùng chung dữ liệu và quy trình (Enterprise resource planning). Khác với phần mềm đơn lẻ chỉ làm một việc, phần mềm ERP cho phép một nghiệp vụ nhập một lần và tự cập nhật sang các bộ phận liên quan.
Các loại phần mềm ERP hiện nay
Thay vì so sánh từng sản phẩm, doanh nghiệp nên xác định trước mình cần loại nào. Các phần mềm ERP hiện nay thường được chia theo bốn cách:
1. Theo cách triển khai: cloud, on-premise, hybrid
| Loại | Ưu điểm | Hạn chế | Phù hợp |
|---|---|---|---|
| ERP cloud (SaaS) | Triển khai nhanh, không cần máy chủ, cập nhật phiên bản tự động, trả phí theo thuê bao | Phụ thuộc kết nối internet và nhà cung cấp; tùy biến sâu bị giới hạn | Doanh nghiệp muốn bắt đầu nhanh, ít nhân sự IT |
| ERP on-premise | Toàn quyền kiểm soát dữ liệu và hạ tầng, tùy biến sâu | Chi phí đầu tư ban đầu cao, cần đội IT vận hành, nâng cấp phức tạp | Doanh nghiệp lớn, yêu cầu dữ liệu đặt tại chỗ |
| Hybrid | Kết hợp: dữ liệu nhạy cảm tại chỗ, phân hệ khác trên cloud | Kiến trúc và tích hợp phức tạp hơn | Doanh nghiệp nhiều đơn vị, yêu cầu tuân thủ khác nhau |
2. Theo nguồn gốc sản phẩm
- ERP quốc tế: thường có bộ chức năng rộng, quy trình chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế, phù hợp tập đoàn đa quốc gia. Cần kiểm tra kỹ khả năng đáp ứng chế độ kế toán, hóa đơn điện tử và báo cáo thuế tại Việt Nam.
- ERP phát triển trong nước: thường bám sát nghiệp vụ kế toán và quy định Việt Nam, giao diện tiếng Việt, hỗ trợ tại chỗ. Cần đánh giá khả năng mở rộng khi doanh nghiệp lớn lên.
- ERP mã nguồn mở: không tốn phí bản quyền cho phiên bản cộng đồng, tùy biến linh hoạt. Chi phí thực nằm ở triển khai, tùy biến, hosting và bảo trì, nên cần đơn vị triển khai có năng lực.
3. Theo phạm vi ngành
- ERP tổng quát: dùng cho nhiều ngành, cần cấu hình theo quy trình riêng.
- ERP chuyên ngành: có sẵn nghiệp vụ đặc thù như sản xuất (BOM, lệnh sản xuất, giá thành), phân phối, bán lẻ, xây dựng.
4. Theo quy mô doanh nghiệp
- Phần mềm ERP cho doanh nghiệp vừa và nhỏ: ít phân hệ hơn, triển khai gọn, chi phí thấp hơn, có thể mở rộng sau.
- ERP cho doanh nghiệp lớn: hỗ trợ nhiều công ty con, nhiều tiền tệ, hợp nhất báo cáo, phân quyền phức tạp.
Phần mềm kế toán và phần mềm ERP khác nhau thế nào?
Nhiều doanh nghiệp bắt đầu từ phần mềm kế toán rồi phân vân có nên chuyển sang ERP. Khác biệt chính:
| Tiêu chí | Phần mềm kế toán | Phần mềm ERP |
|---|---|---|
| Người dùng chính | Phòng kế toán | Toàn bộ các phòng ban |
| Nguồn dữ liệu | Kế toán nhập lại chứng từ từ các bộ phận | Nghiệp vụ phát sinh ở bộ phận nào ghi nhận tại bộ phận đó |
| Kho, sản xuất | Thường chỉ theo dõi giá trị | Quản lý chi tiết số lượng, lô, vị trí, lệnh sản xuất |
| Báo cáo quản trị | Chủ yếu báo cáo tài chính, thuế | Báo cáo vận hành và tài chính theo thời gian thực |
Một số sản phẩm được gọi là “phần mềm kế toán ERP”: nền tảng là kế toán, mở rộng thêm phân hệ mua bán, kho. Khi đánh giá, hãy kiểm tra các phân hệ đó có dùng chung dữ liệu thật hay chỉ là các module rời được ghép lại.
8 tiêu chí chọn phần mềm ERP

- Độ phù hợp với quy trình: phần mềm đáp ứng bao nhiêu phần quy trình cốt lõi mà không cần lập trình thêm. Hãy liệt kê 10 đến 20 nghiệp vụ quan trọng nhất và yêu cầu nhà cung cấp demo đúng các nghiệp vụ đó.
- Nghiệp vụ đặc thù ngành: với doanh nghiệp sản xuất, kiểm tra quản lý BOM nhiều cấp, hoạch định vật tư, lệnh sản xuất, giá thành theo lệnh, truy xuất lô.
- Tuân thủ quy định Việt Nam: chế độ kế toán, hóa đơn điện tử, báo cáo thuế, bảo hiểm và lương.
- Khả năng mở rộng: thêm phân hệ, thêm người dùng, thêm chi nhánh, nhà máy mà không phải đổi hệ thống.
- Tích hợp: kết nối được với CRM, thương mại điện tử, ngân hàng, thiết bị tại xưởng qua API hoặc giải pháp có sẵn. Ví dụ đội kinh doanh dùng Omnicare CRM cần đơn hàng chuyển sang ERP tự động.
- Trải nghiệm người dùng: giao diện tiếng Việt, dùng được trên điện thoại cho nhân viên kho, xưởng, kinh doanh.
- Bảo mật và phân quyền: phân quyền theo vai trò, nhật ký thao tác, sao lưu, nơi lưu trữ dữ liệu.
- Năng lực đơn vị triển khai: kinh nghiệm với doanh nghiệp cùng ngành, phương pháp triển khai, đội hỗ trợ sau go-live. Phần mềm tốt nhưng triển khai kém vẫn dẫn đến thất bại.
Bộ câu hỏi nên hỏi nhà cung cấp phần mềm ERP
- Anh chị đã triển khai cho doanh nghiệp nào cùng ngành, cùng quy mô? Có thể cho chúng tôi trao đổi với khách hàng đó không?
- Nghiệp vụ nào của chúng tôi chạy được ngay, nghiệp vụ nào cần tùy biến, ước tính bao nhiêu công?
- Dữ liệu cũ (danh mục, tồn kho, công nợ) được chuyển đổi thế nào, ai chịu trách nhiệm làm sạch?
- Khi phần mềm nâng cấp phiên bản, phần tùy biến của chúng tôi có bị ảnh hưởng không?
- Chi phí năm thứ hai trở đi gồm những gì?
- Thời gian phản hồi khi có sự cố là bao lâu, hỗ trợ qua kênh nào?
- Dữ liệu thuộc về ai, xuất ra được ở định dạng nào nếu chấm dứt hợp đồng?
Chi phí phần mềm ERP gồm những khoản nào?
Bảng giá phần mềm ERP rất khác nhau giữa các nhà cung cấp, nên thay vì so sánh một con số, hãy so sánh tổng chi phí sở hữu trong 3 đến 5 năm:
| Khoản chi phí | Nội dung |
|---|---|
| Bản quyền hoặc thuê bao | Mua một lần theo người dùng hoặc trả phí định kỳ theo người dùng, theo phân hệ |
| Triển khai | Khảo sát, thiết kế quy trình, cấu hình, quản lý dự án |
| Tùy biến và tích hợp | Lập trình chức năng riêng, kết nối hệ thống khác |
| Chuyển đổi dữ liệu | Làm sạch, chuẩn hóa và nhập dữ liệu cũ |
| Đào tạo | Đào tạo người dùng cuối và người quản trị nội bộ |
| Hạ tầng | Máy chủ, hosting hoặc phí cloud, sao lưu |
| Bảo trì và hỗ trợ | Phí hỗ trợ hằng năm, nâng cấp, chỉnh sửa sau go-live |
| Chi phí nội bộ | Thời gian của nhân sự doanh nghiệp tham gia dự án |
Về phần mềm ERP miễn phí: phiên bản miễn phí hoặc mã nguồn mở giúp giảm phí bản quyền, nhưng các khoản triển khai, tùy biến, hạ tầng và hỗ trợ vẫn còn. Hãy tính đủ các khoản này trước khi kết luận phương án nào rẻ hơn.
Quy trình chọn phần mềm ERP trong 6 bước
- Xác định mục tiêu và phạm vi: vấn đề cần giải quyết, phân hệ ưu tiên, chỉ số đo thành công.
- Mô tả quy trình hiện tại: liệt kê nghiệp vụ chính, biểu mẫu, báo cáo đang dùng và điểm nghẽn.
- Lập danh sách ngắn 3 đến 5 nhà cung cấp phù hợp loại triển khai, ngành và quy mô.
- Demo theo kịch bản của doanh nghiệp thay vì demo chung của nhà cung cấp; chấm điểm bằng cùng một bảng tiêu chí.
- So sánh tổng chi phí sở hữu và kiểm tra khách hàng tham chiếu.
- Chốt phạm vi giai đoạn 1 và lộ trình mở rộng, ghi rõ trong hợp đồng.
Sai lầm thường gặp khi chọn phần mềm ERP
- Chọn theo bảng xếp hạng hoặc giá rẻ nhất mà không demo đúng quy trình của mình.
- Mua quá nhiều phân hệ ngay từ đầu, triển khai kéo dài và người dùng quá tải.
- Tùy biến quá sâu để giữ nguyên cách làm cũ, khiến nâng cấp về sau khó khăn.
- Bỏ qua chi phí sau go-live như hỗ trợ, nâng cấp, mở rộng người dùng.
- Không có người phụ trách dự án phía doanh nghiệp, mọi quyết định đều chờ nhà cung cấp.
Câu hỏi thường gặp về phần mềm ERP
Phần mềm ERP nào tốt nhất?
Không có phần mềm ERP tốt nhất cho mọi doanh nghiệp. Phần mềm phù hợp là phần mềm đáp ứng nhiều nhất quy trình cốt lõi của bạn với chi phí sở hữu chấp nhận được và có đơn vị triển khai đủ năng lực.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ có nên dùng ERP cloud?
Thường là lựa chọn hợp lý vì chi phí ban đầu thấp và triển khai nhanh, với điều kiện phần mềm đáp ứng được nghiệp vụ chính và quy định kế toán tại Việt Nam.
Có nên tự phát triển phần mềm ERP?
Chỉ nên cân nhắc khi quy trình rất đặc thù và doanh nghiệp có đội phát triển lâu dài. Phần lớn doanh nghiệp tiết kiệm hơn khi chọn nền tảng có sẵn và tùy biến phần khác biệt.
Triển khai phần mềm ERP mất bao lâu?
Phụ thuộc số phân hệ, số địa điểm, mức tùy biến và độ sẵn sàng của dữ liệu. Nên chia giai đoạn, bắt đầu từ phân hệ cấp thiết nhất.
Tóm tắt
- Phần mềm ERP có thể phân loại theo cách triển khai (cloud, on-premise, hybrid), nguồn gốc (quốc tế, trong nước, mã nguồn mở), ngành và quy mô.
- Chọn theo 8 tiêu chí: phù hợp quy trình, nghiệp vụ ngành, tuân thủ quy định, mở rộng, tích hợp, trải nghiệm, bảo mật, năng lực triển khai.
- Demo theo kịch bản của chính doanh nghiệp và so sánh tổng chi phí sở hữu 3 đến 5 năm.
- Phần mềm miễn phí vẫn phát sinh chi phí triển khai, hạ tầng và hỗ trợ.
Smart Solutions (GMO-Z.com RUNSYSTEM) tư vấn và triển khai giải pháp ERP cho doanh nghiệp sản xuất, bắt đầu bằng khảo sát và demo theo quy trình của bạn. Liên hệ để đặt lịch tư vấn 1:1.
