Phần mềm quản lý kho theo vị trí là phần mềm quản lý kho có khả năng theo dõi tồn kho đến từng vị trí lưu trữ cụ thể như khu, dãy, kệ, tầng, ô, thay vì chỉ biết tổng số lượng trong kho (một chức năng cốt lõi của hệ thống quản lý kho WMS). Mỗi vị trí có một mã riêng; khi nhập, chuyển, xuất hàng, nhân viên quét mã vị trí và mã hàng để hệ thống ghi nhận hàng nào đang nằm ở đâu, bao nhiêu, thuộc lô nào. Nhờ đó kho tìm hàng nhanh hơn, lấy hàng đúng lô và kiểm kê chính xác hơn.
Bài viết hướng dẫn cách đánh mã vị trí kho, các chiến lược cất và lấy hàng, chức năng cần có của phần mềm, tiêu chí lựa chọn và các bước triển khai quản lý kho theo vị trí. Nếu bạn cần tổng quan về phần mềm kho và WMS, xem bài phần mềm quản lý kho.
Khi nào cần quản lý kho theo vị trí?
- Kho có nhiều mã hàng, nhiều kệ, nhân viên mới mất nhiều thời gian tìm hàng.
- Thường xuyên “hệ thống báo còn nhưng không tìm thấy” hoặc tìm thấy hàng ở chỗ không ai nhớ.
- Hàng có lô, hạn dùng, cần xuất theo FIFO hoặc FEFO.
- Một mã hàng nằm ở nhiều vị trí, cần biết lấy ở đâu trước.
- Kiểm kê tốn nhiều ngày và lệch số lớn.
Cách đánh mã vị trí kho

Mã vị trí nên đọc được từ lớn đến nhỏ. Một cấu trúc phổ biến:
| Cấp | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Kho | Kho hoặc chi nhánh | HN1 |
| Khu | Khu chức năng: hàng thường, hàng lạnh, hàng nặng, khu chờ xuất | A |
| Dãy | Lối đi, dãy kệ | 03 |
| Kệ (cột) | Khoang kệ dọc theo dãy | 04 |
| Tầng | Tầng kệ tính từ dưới lên | 2 |
| Ô | Ô, ngăn trên tầng | B |
Ví dụ: HN1-A-03-04-2-B là kho Hà Nội 1, khu A, dãy 03, kệ 04, tầng 2, ô B. Một số nguyên tắc:
- Độ dài mỗi cấp cố định (03 thay vì 3) để sắp xếp và quét mã không nhầm.
- Đánh số theo hướng di chuyển của người lấy hàng.
- Dán nhãn mã vạch hoặc QR cho từng vị trí; với khu cần đọc nhanh có thể cân nhắc RFID.
- Có vị trí ảo cho khu nhận hàng, khu chờ kiểm tra chất lượng, khu chờ xuất, khu hàng lỗi.
Chiến lược cất hàng (putaway)
- Vị trí cố định: mỗi mã hàng có vị trí riêng. Dễ nhớ, nhưng lãng phí chỗ khi hàng hết.
- Vị trí linh hoạt (động): hàng cất vào vị trí trống phù hợp, hệ thống ghi nhận. Tận dụng diện tích tốt hơn, bắt buộc phải có phần mềm để biết hàng ở đâu.
- Theo tần suất xuất (phân loại ABC): hàng xuất nhiều đặt gần khu xuất, tầng dễ lấy; hàng ít xuất đặt xa hoặc trên cao.
- Theo đặc tính: hàng nặng ở tầng dưới; hàng lạnh, hóa chất, hàng giá trị cao ở khu riêng.
Chiến lược lấy hàng (picking)
- Theo đơn: mỗi người lấy trọn một đơn; đơn giản, phù hợp kho nhỏ.
- Theo đợt (batch): gom nhiều đơn có mã hàng chung để lấy một lượt, giảm quãng đường.
- Theo khu (zone): mỗi người phụ trách một khu, hàng từ các khu gom lại ở khu đóng gói.
- Theo lô, hạn dùng: hệ thống chỉ định vị trí có lô nhập trước (FIFO) hoặc hết hạn trước (FEFO).
Phần mềm sắp xếp danh sách lấy hàng theo thứ tự vị trí trên đường đi để nhân viên không phải quay lại.
Chức năng cần có của phần mềm quản lý kho theo vị trí
| Chức năng | Mô tả |
|---|---|
| Sơ đồ kho, danh mục vị trí | Khai báo khu, dãy, kệ, tầng, ô; sức chứa và loại hàng được phép |
| Nhập kho có gợi ý vị trí | Gợi ý vị trí cất theo quy tắc; quét mã vị trí để xác nhận |
| Tồn kho theo vị trí, lô, hạn dùng | Biết từng vị trí đang chứa hàng gì, bao nhiêu, lô nào |
| Chuyển vị trí | Ghi nhận khi dời hàng giữa các vị trí, khu, kho |
| Lấy hàng theo tuyến | Danh sách lấy hàng theo thứ tự vị trí, theo FIFO/FEFO |
| Quét mã vạch / QR trên thiết bị di động | Giảm nhập tay, cảnh báo khi lấy sai vị trí hoặc sai hàng |
| Kiểm kê theo vị trí | Kiểm kê từng khu, kiểm kê luân phiên không cần dừng kho |
| Báo cáo | Tỷ lệ lấp đầy vị trí, hàng chậm luân chuyển, năng suất nhân viên kho |
Tiêu chí chọn phần mềm
- Cấu trúc vị trí linh hoạt theo đúng sơ đồ kho của bạn, nhiều kho, nhiều khu.
- Ứng dụng di động, máy quét chạy ổn định trong kho, kể cả khi mạng yếu.
- Quản lý lô, hạn dùng, serial nếu ngành hàng yêu cầu.
- Quy tắc cất, lấy hàng cấu hình được thay vì cố định.
- Kết nối với bán hàng, mua hàng, sản xuất, kế toán: phiếu nhập từ đơn mua, phiếu xuất từ đơn bán, cấp vật tư cho lệnh sản xuất, giá trị tồn kho cho kế toán.
- Năng lực triển khai: khảo sát kho, đánh mã vị trí, đào tạo và hỗ trợ giai đoạn đầu.
Kho riêng lẻ có thể dùng phần mềm kho độc lập; khi tồn kho cần gắn với kế hoạch sản xuất, mua hàng và kế toán, nên chọn phân hệ kho trong hệ thống ERP để dữ liệu dùng chung.
Các bước triển khai quản lý kho theo vị trí
- Khảo sát và vẽ sơ đồ kho: kích thước, kệ, lối đi, khu chức năng.
- Thiết kế mã vị trí theo nguyên tắc ở trên; in và dán nhãn.
- Chuẩn hóa danh mục hàng: mã SKU, đơn vị tính, quy cách đóng gói, mã vạch.
- Kiểm kê ban đầu theo vị trí để có số tồn khởi điểm chính xác.
- Viết quy trình nhập, cất, chuyển, lấy, kiểm kê thành SOP; đào tạo nhân viên quét mã đúng bước.
- Vận hành thử, đo kết quả: thời gian lấy một đơn, tỷ lệ lấy sai, chênh lệch kiểm kê; điều chỉnh vị trí theo tần suất xuất.
Câu hỏi thường gặp
Quản lý kho theo vị trí khác quản lý kho thông thường thế nào?
Quản lý thông thường chỉ biết tổng tồn của mỗi mã hàng trong kho; quản lý theo vị trí biết thêm hàng nằm ở ô nào, lô nào, giúp tìm và lấy hàng nhanh, đúng.
Có cần máy quét mã vạch không?
Nên có. Có thể dùng máy quét chuyên dụng hoặc điện thoại có ứng dụng quét; quan trọng là mỗi lần cất, lấy đều quét mã vị trí và mã hàng.
Kho nhỏ có cần quản lý theo vị trí?
Kho ít mã hàng có thể chỉ cần chia khu. Khi số mã hàng tăng, nhiều người cùng làm hoặc hàng có lô, hạn dùng, quản lý theo vị trí giúp giảm sai sót rõ rệt.
Nên dùng vị trí cố định hay linh hoạt?
Có thể kết hợp: vị trí cố định cho hàng lấy lẻ thường xuyên, vị trí linh hoạt cho hàng nguyên pallet dự trữ.
Tóm tắt
- Phần mềm quản lý kho theo vị trí theo dõi tồn kho đến từng ô kệ, lô, hạn dùng.
- Mã vị trí đọc từ lớn đến nhỏ: kho – khu – dãy – kệ – tầng – ô, ví dụ HN1-A-03-04-2-B.
- Kết hợp chiến lược cất hàng (cố định, linh hoạt, ABC) và lấy hàng (theo đơn, đợt, khu, FIFO/FEFO).
- Chọn phần mềm có ứng dụng quét mã, quy tắc cấu hình được và kết nối với mua hàng, bán hàng, sản xuất, kế toán.
Cần quản lý kho theo vị trí gắn với kế hoạch sản xuất và mua hàng? Liên hệ Smart Solutions để được tư vấn giải pháp ERP.
